web analytics

Door de site te te blijven gebruiken, gaat u akkoord met het gebruik van cookies. meer informatie

De cookie-instellingen op deze website zijn ingesteld op 'toestaan cookies "om u de beste surfervaring mogelijk. Als u doorgaat met deze website te gebruiken zonder het wijzigen van uw cookie-instellingen of u klikt op "Accepteren" hieronder dan bent u akkoord met deze instellingen.

Sluiten

Gillis, Betje en Johanna Doeleman, † 23 februari 1945 – WO2 Hoeksche Waard
WO2 Hoeksche Waard

Gillis, Betje en Johanna Doeleman, † 23 februari 1945

Gillis Doeleman werd geboren op 10 april 1867 te Dreischor. Hij trouwde op 27 mei 1892 met Elizabeth Suzanna (Betje) Viergever (24 juni 1869, Noordgouwe). Het echtpaar kreeg vier kinderen, drie dochters en een zoon: Maatje Johanna, Johanna Lena (Jo), Daatje Suzanna (Suze) Johannes en Daniël. Jo (27 oktober 1894, Noordwelle) was getrouwd met Thijs (Matthijs Adriaan) Goemans en had drie kinderen: Jacobus Hubrecht, Gillis Johannes en Johan Matthijs. Het huwelijk werd ontbonden in 1938, Thijs Goemans is hertrouwd in 1945. Ze staan vermeld op het Monument Burgerslachtoffers WO2 Korendijk

De klok stond stil

Na jarenlang een boerenbedrijf te hebben gehad in Anna Jacobapolder op het eiland Sint Philipsland, verhuisden Gillis en Betje Doeleman op latere leeftijd naar de Blokweg te Zierikzee. Het rentenieren daar werd in 1944 bruut verstoord toen het gebied door de Duitsers werd aangewezen als niemandsland. Het echtpaar Doeleman, waarbij dochter Jo na haar scheiding weer was ingetrokken, moest huis en haard verlaten, net als 180.000 andere Nederlanders, die zich plotseling in het frontgebied bevonden. Het echtpaar vond onderdak aan de Zuidzijdsedijk 7 te Nieuw-Beijerland, bij hun dochter Suze. Ook voor Jo werd een plekje ingeruimd. Suze was getrouwd met Koos van de Zande en het echtpaar had twee kinderen: Hubrecht Gillis van de Zande (1926) en Gillis van de Zande (1929).

In februari 1945 waren de bewoners aan de Zuidzijde al gewend aan overvliegende V1’s, die vanaf het BPM-terrein in Pernis werden afgeschoten. Gewaarschuwd door het onheilspellende geluid van de V1-stuwmotor, stonden bewoners regelmatig te kijken naar de overvliegende bommen. Men zag hoe de projectielen ter hoogte van Bergen op Zoom door de geallieerden onder vuur werden genomen. Niet zelden leidde dat tot een enorme explosie. Aan de Duitse soldaten op de Zuidzijde ontlokte dit een zwaarmoedig gemompel. De bommen waren op weg naar Antwerpen en circa zeventig procent werd vernietigd door luchtafweergeschut.

Het huis aan de Zuidzijde van de familie Van de Zande lag precies tussen de lanceerinstallatie te Pernis en het doel Antwerpen in. In de nacht van 22 op 23 februari 1945 vloog een V1, na één van de vele mislukte lanceringen, laag over het Spui en via Nieuw-Beijerland in de richting van de Zuidzijde. De bom kwam uiteindelijk terecht in de boomgaard achter het huis van de familie Van de Zande, aan de Zuidzijdsedijk 7. De V1 wist zich al snoeiend door de bomen heen te werken en vloog door de voet van het huis, door de wasloods heen, naar binnen. De vliegende bom kwam daarna in de keuken terecht en ontvlamde meteen. Hij kwam tot stilstand tegen de slaapkamermuur van Koos en Suze van de Zande, die beiden via het raam maar net op tijd aan de vlammen wisten te ontkomen. Jo Doeleman, die in de kamer precies boven de keuken sliep, kwam om in de vlammenzee.

In totaal sliepen er die nacht negen personen in het huis. Na de inslag sloeg boven in het huis door de druk de slaapkamerdeur van de twee zoons Hubrecht en Gillis open naar de over-loop. Ook de daar ondergebrachte jongen Jan Verhoeven sliep daar. De jongens wisten door het raam te ont-komen, via de kap van de rolluiken beneden. Op zolder sliep de 20-jarige huishoudelijke hulp Aartje Biesheuvel. Zij kon haar slaapkamerdeur niet meer open krijgen en besloot uit het raam te springen. Ze belandde op haar blote voeten in het grind maar wist desondanks, met verwondingen aan haar rug, het nabijgelegen huis van de familie Van der Hoeven te bereiken. Daar bleken inmiddels ook Suze en Koos van de Zande en hun zoons terecht gekomen te zijn. Jan Verhoeven was blootsvoets en in de vrieskou naar zijn ouders gerend, die iets verder langs de dijk waren ondergebracht bij Jan Vogelaar. Betje, de moeder van Jo en Suze Doeleman, verscheen kort na de inslag op de eerste verdieping op het balkon en riep om hulp. Terwijl er een ladder werd gehaald besloot zij haar man te gaan halen, die slecht ter been was. Vermoedelijk is Betje door de rook bedwelmd geraakt. Ze is niet teruggekomen en is samen met haar echtgenoot Gillis in het brandende huis om het leven gekomen. Duitse soldaten die ter plaatse kwamen hebben de gehele omgeving laten ontruimen. Twintig minuten na de inslag stopte het luide brommende geluid van de V1 en kwam deze tot ontploffing. De explosie was enorm en enkele ruiten in de omgeving sneuvelden. Veel later, toen het al begon te schemeren, heeft de brandweer uit Nieuw-Beijerland de bluswerkzaamheden verricht. De mannen van de brandweer hebben de drie lichamen geborgen, iets wat diepe indruk maakte op hen. Later is naast het huis nog een wekker gevonden die uit het huis was geslingerd. De klok stond stil op tien minuten over twee. Gillis, Betje en Jo werden begraven op de Algemene Begraafplaats te Nieuw-Beijerland. Al snel na de bevrijding zijn Gillis en Betje herbegraven te Anna Jacobapolder op Sint Philipsland. Jo Doeleman werd herbegraven te Zonnemaire.

Foto’s en afbeeldingen Doeleman

Het huis aan de Zuidzijde van de Familie Van de Zande.

Rechts Aartje Biesheuvel, die het incident overleefde. Links haar echtgenoot, Jan Kleinendorst (huwelijksfoto, 1946).

Gillis en Betje werden herbegraven te Anna Jacobapolder op Sint Philipsland. Op de voorgrond hun laatste rustplaats.

Jo Doeleman ligt begraven te Zonnemaire, grafnummer 27.